Максім Танк

Максім Танк, сапр.: Яўген Іванавіч Скурко (17 верасня 1912, в. Пількаўшчына, Вілейскі павет, Віленская губерня, Расійская імперыя, цяпер Мядзельскі раён Беларусь — 7 жніўня 1995, Мінск, Беларусь; Іншыя псеўданімы: Аўгень Бура; А.Граніт) — беларускі і савецкі паэт, перакладчык, грамадскі дзеяч. Класік беларускай літаратуры.

Народны паэт Беларусі (1968). Акадэмік АН Беларусі (1972). Герой Сацыялістычнай Працы (1974). Ганаровы грамадзянін г. Мінска (1987), (г. п. Радашковічы) (1992). Лаўрэат Ленінскай прэміі (1978, за кнігу паэзіі «Нарачанскія сосны»), Дзяржаўнай прэміі СССР (1948, за зборнік «Каб ведалі»), літаратурнай прэміі імя Я. Купалы (1959, за зборнік «След бліскавіцы»), Дзяржаўнай прэміі Беларусі імя Я. Купалы (1966, за зборнік «Мой хлеб надзённы»), літаратурнай прэміі імя А. Фадзеева (1980, за кнігу «Прайсці праз вернасць»). Член СП Беларусі з 1940.

Максім Танк — нарадзіўся 17.09.1912 г. у вёсцы Пількаўшчына Мядзельскага раёна Менскай вобласці ў сялянскай сям’і.

У 1914 годзе сям’я Яўгена была змушаная выехаць у эвакуацыю і пэўны час жыла ў Маскве. Там Яўген Скурко пайшоў у школу, там прачытаў свае першыя кнігі.

У 1926 годзе Яўген Скурко скончыў пачатковую школу, і жадаў вучыцца далей. Пасвячы кароў, усё лета рыхтаваўся да экзаменаў, і ў 1926 годзе паступіў у 3 клас рускай прыватнай гімназіі ў Вілейцы.

У гімназіі паэт вучыўся даволі паспяхова. Менавіта там настаўніца рускай мовы і літаратуры Аглаіда Венядзіктаўна Мажухіна прывіла хлопчыку Яўгену любоў да літаратуры, заахвоціла да творчасці. Там жа ён і зрабіў сваю першую літаратурную спробу, пераказваючы ў вершаванай форме легенду пра Шкленікоўскае возера (у Шкленікова паэт хадзіў у польскую пачатковую школу)

У  1928 годзе Яўгену Скурку прыйшлося ехаць у Радашковічы, дзе ён працягваў навучанне з прычыны закрыцця Вілейскай ​гімназіі.

7 красавіка 1932 года быў апублiкаваны ў газеце-аднадзёнцы «Беларускае жыццё»  першы верш – «Заштрайкавалi гіганты-комiны» — пад псеўданiмам Максiм Танк.

27 красавіка 1932 года за ўдзел у выданні «Часопіса для ўсіх»​ Максім Танк быў арыштаваны і зняволены ў віленскай турме Лукішкі.

Во время первого ареста 1932 год

У восень 1932 года ЦК камсамола Заходняй Беларусі накіроўвае Яўгена Скурко на падпольную работу на Навагрудчыну. Інструктар ЦК камсамола і паэт, Яўген Скурко паўгода жыў на нелегальным становішчы: арганізоўваў камсамольскія ячэйкі, наладжваў іх сувязь з цэнтрам, распаўсюджваў камуністычную літаратуру.

У восень 1935 года Цэнтральны Камітэт КПЗБ адклікаў Максіма Танка на работу ў Вільню: меркавалася наладзіць выданне камуністычных газет «Наша воля» і «Папросту». Максім Танк пачаў наведваць прыватныя агульнаадукацыйныя курсы і самастойна рыхтавацца да здачы экзаменаў на атэстат сталасці, каб паступіць ва ўніверсітэт.

З прыходам савецкай улады ў Заходнюю Беларусь (дзесьці пасля 4 снежня 1939 г. – са стварэння Вілейскай вобласці), Максім Танк зноў вярнуўся на Вілейшчыну. Ён працуе у сектары нацыянальных школ Вілейскага абласнога аддзела народнай асветы. Таксама працуе ў аддзеле культуры ў абласной газеце “Вілейская праўда” (выдавалася з лістапада 1939 па люты 1940).

Максім Танк сустрэў Вялікую Айчынную вайну ў Беластоку. Апошнім цягніком яму з сям’ёй удалося выехаць на Усход, у Саратаўскую вобласць, дзе запісаўся ў апалчэнне, каб пайсці на фронт, але Галоўнае палітупраўленне Арміі накіравала яго разам з П.Броўкам і А.Кучарам на работу ў газету «За Савецкую Беларусь».

1941г.

Выконваючы высокую мiсiю гераiчнага змагання за свабоду i незалежнасць роднай Бацькаўшчыны, М. Танк годна прайшоў дарогамi ахвярнага ваеннага лiхалецця, якое з’явiлася своеасаблiвым працягам заходнебеларускага перыяду жыцця i творчасцi паэта. У гады вайны ён працуе ў газеце «За Савецкую Беларусь», агiтплакаце «Раздавiм фашысцкую гадзiну», пiша i выдае паэму «Янук Сялiба» (1943), зборнiкi вершаў «Вастрыце зброю» i «Праз вогненны небасхiл» (1945).

У 1947 годзе абiраецца дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР (1947-1971).

У  1948 годзе Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР за зборнік паэзіі «Каб ведалі».

З 1948 па 1966 год Максім Танк працуе галоўным рэдактарам часопiса «Полымя».

Максим Танк. Начало 50-х гг.

У 1959 годзе Лаўрэат Літаратурнай прэміі імя Янкі Купалы​ за зборнік «След бліскавіцы».

У  1960 годзе Максім Танк быў удзельнікам дэлегацыі БССР на сесіі ААН.

Максим Танк. 29 августа 1962 года.

У 1963 годзе абіраецца старшынёй Вярхоўнага Савета БССР VI-VII склiканняў (1963-1971).

У 1966 годзе Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР імя Янкі Купалы за зборнік «Мой хлеб надзённы»

З 1966 па 1990 год – працуе першым сакратаром, старшынёй Саюза пiсьменнiкаў Беларусi.

У 1968 годзе прысвоена званне народнага паэта Беларусі.

У 1969 годзе абiраецца дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР (1969-1989).

У  1971 годзе атрымаў у Польшчы прэмію аўтарскага аб’яднання «ЗАІКС» за пераклады твораў польскай літаратуры і ўмацаванне дружбы паміж народамі.

У 1972 годзе Акадэмік АН Беларусі.

Максим Танк среди молодых хлеборобов Дубровенского района. 4 сентября 1973 года.

У 1974 годзе Максім Танк – Герой Сацыялістычнай Працы.

У 1978 годзе Лаўрэат Ленінскай прэміі за зборнік «Нарачанскія сосны».

Петр Миронович Машеров и народный поэт Беларуси Максим Танк в президиуме VI съезда учителей БССР. 10 мая 1978 года.
Максим Танк с писателями (слева направо) Н. Гамолкой, Я. Семежоном, Н. Гилевичем и Г. Буравкиным. 31 июля 1978 года.
Писатели (слева направо) Б. Саченко, А. Вертинский, И. Шамякин, М. Танк, Н. Гамолко и И. Чигринов. Минск, 3 августа 1978 года.

У 1980 годзе Лаўрэат Літаратурнай прэміі імя А. Фадзеева за кнігу «Прайсці праз вернасць».

Праздник поэзии. Выступает народный поэт Беларуси Максим Танк. 30 июня 1980 года.

У 1987 годзе Максім Танк стаў ганаровым грамадзянінам Менска.

Памёр М. Танк 7 жнiўня 1995 года.

Аутар паэтычных зборнікаў і паэм: «На этапах» (Вільня, 1936; факсім. Мінск, 1983),  «Журавінавы цвет» (1937), «Пад мачтай» (1938), «Выбраныя вершы» (1940), «Вастрыце зброю» (1945), «Праз вогненны небасхіл» (1945), «Выбраныя вершы» (1947), «Вершы» (1947, 1948), «Каб ведалі» (1948), «На камні, жалезе і золаце» (1951), «Выбраныя творы» (1952, 1954), «У дарозе» (1954), «След бліскавіцы» (1957), «Мой хлеб надзённы» (1962), «Лірыка» (1963), «Глыток вады» (1964), «Вершы» (1967), «Ключ жураўліны» (1972), «Хай будзе святло» (1972), «Дарога, закалыханая жытам» (1976), «Вершы» (1979), «Прайсці праз вернасць» (1979), «Лірыка» (1982), «За маім сталом» (1984), «Лірыка» (1987), «Дарога і хлеб» (1988), «Збор калосся : Вершы 1983—1988» (1989), Паслухайце, вясна ідзе» (1990), «Мой каўчэг» (1994), «Errata» (1996),  «Нарач» (1937), «Янук Сяліба» (1943).

Пісаў паэтычныя зборнікі і кнігі казак для дзяцей: «Галінка і верабей» (1946), «Казка пра мядзведзя» (1947), «Вершы» (1948), «Урачыстае абяцанне» (1949), «Сярод лясоў наднёманскіх» (1951, 1987), «Ехаў казачнік Бай» (1955, 1984), «Конь і леў» (1955), «Казкі. Легенды» (1960), «Светлячок» (1970), «Быліна пра касмічнае падарожжа мураша Бадзіні» (1979).

Зборнікі гумару: «Селядцы з вершамі» (1966).

Успаміны: «Лісткі календара : Кніга-дзённік» (1970).

Зборнікі твораў: «Збор твораў у 2-х тамах» (1958), «Збор твораў у 4-х тамах» (1966—1967), «Збор твораў у 6-ці тамах» (1978—1981), «Збор твораў у 13-ці тамах» (2006—2012).

Творчасць Максiма Танка — выдатная з’ява ў свеце сучаснай еўрапейскай лiтаратуры. Па меркаваннi У. Конана, паводле свайго мастацкага таленту народны паэт Беларусi — «на ўзроўнi сучасных лаўрэатаў Нобелеўскай прэмii, калi не вышэй некаторых з iх». Напоўненыя глыбокiм фiласофска-аналiтычным асэнсаваннем жыцця i чалавека, высокiм гуманiстычным зместам i грамадзянска-патрыятычным пафасам, яго творы шырока раскрылi асаблiвасцi нацыянальнага характару, гістарычнага шляху i лёсу беларускага народа, выявiлi багацце i шматстайнасць яго гiсторыi i культуры, вялiкiя патэнцыяльныя магчымасцi мовы, пераканаўча абгрунтавалi паўнапраўнае месца беларусаў у еўрапейскай супольнасцi.

Ушанаванне памяці

Паштовая марка да 100-годдзя з дня нараджэння М. Танка.

Імя Максіма Танка прысвоена Беларускаму дзяржаўнаму педагагічнаму ўніверсітэту, Мінскаму педагагічнаму каледжу, Сваткаўскай сярэдняй школе (Мядзельскі раён) і Мядзельскай раённай бібліятэцы.

 

У Мінску, на вуліцы яго імя і на доме, дзе ён апошнія гады жыў і працаваў (вул. Кульман, 15), устаноўлены мемарыяльныя знакі.

Нацыянальны банк Беларусі 29 жніўня 2013 года ўвёў у абарачэнне памятную манету — «Максім Танк. 100 гадоў».

5 снежня 2014 года ў Мядзеле адкрылі першы ў Беларусі помнік Максіму Танку.

 

На кніжнай паліцы

Танк, М. Збор твораў : у 13 т. Т. 1. Вершы (1930—1939) / Максім Танк ; Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут літаратуры імя Янкі Купалы ; рэдактар тома А. Л. Верабей ; прадмова В. В. Зуёнка. — Мінск : Беларуская навука, 2006. — 374 с.

Збор твораў народнага паэта Беларусі Максіма Танка ў 13 тамах падрыхтаваны ў Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы HAH Беларусі ў адпаведнасці з распараджэннем Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, якое вызначае паважлівае стаўленне да творчай спадчыны выдатнага сына беларускага народа, паэта еўрапейскага ўзроўню і маштабу. Максім Танк надзвычай складаны, а таму цікавы для гісторыі літаратуры і нацыянальнай культуры ў цэлым як аўтар, які бесперапынна працаваў над удасканаленнем уласных твораў, як аўтар свайго часу, які эвалюцыяніраваў разам з грамадствам, народам, гісторыяй. Збор твораў Максіма Танка здзяйсняецца пры адсутнасці папярэдніх навукова-каменціраваных выданняў.  У 13 тамах ахоплены ўсе вядомыя (апублікаваныя і выяўленыя ў архівах і прыватных зборах) вершы, паэмы, літаратурна-крытычныя артыкулы, нарысы, пераклады, лісты. У аснову гэтага выдання быў пакладзены шасцітомны Збор твораў Максіма Танка, апошняе прыжыццёвае выданне творчага набытку паэта, а таксама ўсе прыжыццёвыя зборнікі, якія выйшлі пасля 1980 года.

Танк, М. Збор твораў  : у 6 т. Т. 1 : Вершы, паэмы (1930-1945) / Максім Танк. – Мінск : Мастацкая літаратура – 1978. — 525, [1] с., [5] л. іл., партр.

Гэта самы поўны Збор твораў народнага паэта БССР М. Танка. У першы том увайшлі вершы і паэмы са зборнікаў «На этапаха», «Журавіны свет», «Нарач», «Пад мачтай», «Праз вогненны небасхіл», «Янук Сяліба».

Танк, М. Збор твораў: у 2 т. / Максім Танк. — Мінск : Дзяржаўнае выдавецтва БССР, Рэдакцыя мастацкай літаратуры, 1958 – 584с.
Танк, М. Выбранае : вершы / Максім Танк ; прадмова Васіля Зуёнка. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1993. — 335 с.

Паэзія Максіма Танка — уся ад зямлі, ад лёсу людскога. Яго вершы адлюстроўваюць уласцівую народу самабытнасць, здзіўляюць багаццем тэм, вобразаў, разнастайнасцю мастацкіх форм, імкненнем ахапіць усю складанасць жыцця. Паэт заўсёды жыве ў самай гушчы падзей, шырока бачыць свет, піша пра тое, што больш хвалюе нашага сучасніка.  

Танк, М. Дарога, закалыханая жытам: вершы / Максім Танк. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1976. — 203, [5] с.

У кнігу ўвайшлі вершы аб партыі, Радзіме, аб працоўных здзяйсненнях сучаснікаў. Пранікнёна, па-майстэрску піша Максім Танк аб прыгажосці беларускай зямлі: яе барах і азёрах, палях і рэках.

Танк, М. Дарога і хлеб : лірыка : для дзяцей старэйшага школьнага ўзросту / Максім Танк ; прадмова У. Гніламёдава ; мастак А. І. Аблажэй. — Мінск : Юнацтва, 1988. — 111 с. : іл. — (Паэтычная бібліятэка).

Сярод вышэйшых дасягненняў беларускай савецкай літаратуры адметнае месца займае паэзія Максіма Танка. Паэтычны зборнік склалі лепшыя творы паэта, адрасаваныя моладзі. Гэта вершы пра мір і шчасце людзей, яны адкрываюць узнёсла-рамантычную, гераічную прыроду таленту Максіма Танка.

Танк, М. Збор калосся : вершы (1983—1988) / Максім Танк. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1989. — 302 с. : іл.

Чыстае фальклорнае гучанне, зварот да вытокаў народнай мудрасці, стылёвая дасканаласць з’яднаны ў творчасці народнага паэта Беларусі, лаўрэата Ленінскай прэміі, Героя Сацыялістычнай Працы Максіма Танка з разуменнем паэзіі як найвышэйшай праявы грамадзянскасці.

Танк, М. Ключ журавіны : лірыка / Максім Танк. — Мінск : Беларусь, 1971. — 496 с. : іл.

У аднатомнік народнага паэта Беларусі Максіма Танка ўвайшлі лепшыя лірычныя творы са шматлікіх яго паэтычных зборнікаў.

Танк, М. Лірыка / Максім Танк. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1982. — 205, [1] с. — (Бібліятэка беларускай паэзіі)

Кнігу склалі лепшыя лірычныя вершы народнага паэта Беларусі.

Танк, М. Лісткі календара: [фрагменты дзённікаў] / Максім Танк. — Мінск : Беларусь, 1970. — 311 с.

Кніга гэта — фрагменты дзённіка паэта, які пісаўся на працягу 1935—1939 гг., да часу ўз’яднання Беларусі. Пісьменнік расказвае аб тым, што яму давялося пабачыць на свае вочы і перажыць за час віхурных падзей, якія адбываліся на тэрыторыі так званых Усходніх крэсаў — былой Заходняй Беларусі.

Танк, М. Мне пару крыл дало юнацтва… : выбраная лірыка / Максім Танк ; укладанне Вячаслава Рагойшы ; мастак А. І. Цароў. — Мінск : Мастацкая літаратура, 2003. — 479 с. — (Беларуская паэзія ХХ стагоддзя).

У кнігу народнага паэта Беларусі Максіма Танка ўвайшлі ўзоры яго інтымнай, грамадзянскі, пейзажнай і філасофскай лірыкі, а таксама асобныя сатырычныя вершы. Творы згрупаваны ў асобныя раздзелы паводле іх жанравай прынадлежнасці, што, апрача ўсяго, дазваляе не толькі лепш задаволіць разнастайны густ шырокага чытача, але і зручней карыстацца кнігай пры вывучэні «праграмных» твораў паэта ў сярэдніх і вышэйшых навучальных установах нашай краіны.

Танк, М. Мой каўчэг: вершы, 1989―1992 / Максім Танк. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1994. — 206, [1] с.

Кніга «Мой каўчэг» — плённы вынік апошніх чатырох гадоў работы паэта. У ягоных вершах заўсёды эстэтыка суладнічае маралі, слова адпавядае музыцы, эмацыянальны жэст — думцы.

Танк, М. На этапах : вершы / Максім Танк. — факсімільнае выданне. — Вільня : [б.в.], 1936. — 127 с. : партрэт. — Змест: Чорныя скібы ; Акварэлі ; На этапах.

«На этапах» — першы зборнік Максіма Танка. Выдадзены ён у 1936 годзе з дапамогай КПЗБ у Вільні выданнем Васіля Труцькі ў друкарні I. Баеўскага.Максіма Танка як паэта ведаюць сёння ва ўciм свеце. Яго творчая праца адзначана у нас у краіне самымі высокімі адзнакамі, у тым ліку Ленінскай прэміяй. Ён — народны паэт Беларусі, Герой Сацыялістычнай Працы, дэпутат Вярхоўнага Савета СССР.Перш чым стаць славутым майстрам слова i выдатным грамадскім дзеячам, Макciм Танк прайшоў шматлікія нялёгкія этапы жыцця. Ён быў камсамольцам-падпольшчыкам у тагачаснай Заходняй Беларусі інструктарам ЦК КСМЗБ, вёў рэвалюцыйную дзейнасць на Віленшчыне i Наваградчыне, неаднаразова пераходзіў мяжу ў Савецкую Беларусь, каб, вярнуўшыся да cвaix землякоў, зноў клікаць іх на барацьбу за ўз’яднанне ў адзінай сям’і савецкіх народаў. Кнігу «На этапах» склалі лепшыя вершы маладога паэта, а таксама ўрыўкі з ненадрукаванай яшчэ паэмы «Нарач». Амаль увесь тыраж зборніка «На этапах» быў канфіскаваны, засталіся лічаныя экзэмпляры. Гэта факсімільнае выданне дае магчымасць сучаснаму чытачу нібы зноў атрымаць кніжку ў яе першанараджэнні, удыхнуць таго пераднавальнічнага паветра, разам з аўтарам i яго лірычным героем ступіць на адзін з этапаў барацьбы i змагання.

Танк, М. Паслухайце, вясна ідзе! : вершы, балады, паэмы / Максім Танк ; укладанне і прадмова Вячаслава Рагойшы. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1990. — 333 с., [1] л. партр. — (Школьная бібліятэка).

Адрасаваны юнаму чытачу зборнік лаўрэата Ленінскай і Дзяржаўнай прэміі СССР і БССР, Герой Сацыялістычнай Працы Максіма Танка змяшчае вершы розных гадоў і дае яскравае ўяўленне пра творчасць народнага паэта Беларусі. Гуманістычны погляд на чалавека, разуменне ўсіх складанасцей жыцця, разнастайная гама адчуванняў — ад высокага трагізму да светлага гумару — усё гэта знайшло сваё выяўленне ў непаўторным стылі, у арыгінальнасці верша.

Танк, М. Прайсці праз вернасць : вершы і паэма / Максім Танк. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1978. — 190 с.

Усхваляваная паэзія Максіма Танка знаходзіць водгук у шырокага кола чытачоў. Яе адметныя рысы — высокая грамадзянскасць, шчырая лірычнасць, надзённасць. Зборнік «Прайсці праз вернасць» — пацверджанне гэтаму. У кнігу ўключана паэма «Мікалай Дворнікаў» — пра слаўнага сына нашага народа.

Танк, М. Хай будзе святло: вершы / Максім Танк. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1972. — 311 с.

У паэтычны  зборнік Максіма Танка «Хай будзе святло» увайшлі вершы, напісаныя паэтам за апошнія некалькі год. Глыбінёй думкі, лірычнасцю і ўсхваляванасцю вызначаюцца вершы аб роднай зямлі, аб лёсе міру, аб паэзіі натхнённай працы, аб чысціні чалавечых пачуццяў.

Кнігі Максіма Танка для дзяцей

Танк, М. Блікі сонца : вершы, казкі : для дзяцей дашкольнага і малодшага школьнага ўзросту / Максім Танк ; мастак М. Рыжы. — Мінск : Юнацтва, 1997. — 127 с. : іл.

У кнізе беларускія дзеці, іх мамы, таты, бабулі і дзядулі знойдуць вершы, забаўлянкі-прыбабунькі, якія даўно польскай дзятве. Кніжка таксама будзе карысна выхавацелям дзіцячых садкоў, настаўнікам пачатковых класаў.

Танк, М. Быліна пра касмічнае падарожжа Мураша Бадзіні : для дзяцей дашкольнага і малодшага школьнага ўзросту / Максім Танк ; малюнкі М. Гуціева. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1979. — 13 с.
Танк, М. Ехаў казачнік Бай : вершы і казкі : для дзяцей дашкольнага і малодшага школьнага ўзросту / Максім Танк ; мастак А. Каравай. — Мінск : Юнацтва, 1992. — 32 с.

У кнігу народнага паэта БССР, лаўрэата Ленінскай прэміі, Героя Сацыялістычнай працы Максіма Танка ўвайшлі вершы і казкі: «Журавель і Чапля», «Ірынка», «Бусел», «Жук і слімак», «Конь і леў», «Як вясна прыйшла» і інш.

Танк, М. Журавель і Чапля : казкі : для дзяцей дашкольнага ўзросту / Максім Танк ; мастак В. Славук. — Мінск : Юнацтва, 1998. — 47 с.
Танк, М. Лемантар : вершы : для дзяцей дашкольнага і малодшага школьнага ўзросту / Максім Танк ; рэдактар выдавецтва У. Карызна ; мастак Г. Хінка—Янушкевіч. — Мінск : Юнацтва, 1993. — 14 с.
Танк, М. Сонечны гадзіннік: [вершы: для старэйшага школьнага узросту] / Максім Танк. — Мінск : Мастацкая літаратура, 2021. — 117, [1] с. — (100 вершаў).

У кнігу народнага паэта Беларусі Максіма Танка (1912-1995) увайшло 100 выбраных твораў, многія з якіх сталі класікай беларускай літаратуры і вывучаюцца ў школе.

Танк, М. Сярод лясоў наднёманскіх : вершы і казкі : для дзяцей дашкольнага і малодшага школьнага ўзросту / Максім Танк ; мастак В. Шатуноў. — Мінск : Юнацтва, 1987. — 80 с. — (Мая першая кніжка).

Книги на русском языке

Танк. М Избранное: [перевод с белорусского языка] / Максим Танк. — Минск : Мастацкая літаратура, 1999. — 397, [1] с.

В однотомник народного поэта Беларуси Максима Танка вошли произведения из книг, ставших этапными на долгом и плодотворном творческом пути, а также ранняя лирика и стихи последних лет.

Танк, М.  Избранное: авторизованный перевод с белорусского / Максим Танк. — Москва : Государственное издательство художественной литературы, 1949. — 358, [1] с., [1] л. портр.

В книге представлены поэтические сборники: «На этапных дорогах» 1934-1939; «Чтоб ведали»  1939―1948.

Танк, М.  Избранные произведения: в 2 т. Т. 1 : Стихотворения и поэмы / Максим Танк : перевод с белорусского. — Москва : Художественная литература, 1971. – 382 с.

Избранные строки Танка – переведены на многие языки, увидевшие свет в разных концах мира. В этой книге представлены стихотворения и поэмы: «На этапах», «Журавиновый цвет», «Нароч», «Под мачтой», «Сквозь огненный небосклон», «Чтоб ведали» и др.

Танк, М. Листки календаря: Дневниковые записи / Максим Танк ; авториз. пер. с белорус. С. Григорьевой. — Москва. : Советский писатель, 1969. — 304с., 1л.портр.

Максим Танк — один из крупнейших поэтов Советской Белоруссии. Его писательская молодость неразрывно связана с революционным подпольем, с деятельностью Коммунистической партии Западной Белоруссии, входившей до сентября 1939 года в состав панской Польши. «Листки календаря» — документ тех лет. Первая запись датирована 7 января 1935 года, последняя сделана 28 ноября 1939 года — через два с половиной месяца после воссоединения Белоруссии. Уже первые строки дневника: «Листки моего календаря все время перевертывает и треплет грозовой ветер. Некоторые из них я сам вырываю и уничтожаю. Трудно по такому календарю жить…» — передают напряженную атмосферу тех лет, накал революционной борьбы трудящихся Западной Белоруссии. Быт революционного подполья, детали жизни западно-белорусского села, человеческие отношения — все это с достоверной точностью запечатлено на страницах дневника. Основным действующим лицом «Листков календаря» является сам Максим Танк. Читатель видит, как рос и мужал поэт, как участие в революционной борьбе в соединении с настойчивым изучением ценностей мировой культуры обогащали его творчество.

Танк, М. Листки календаря : дневниковые записи / Максим Танк ; авторизованный перевод с белорусского С. Григорьевой ; стихи перевел Я. Хелемский ; художник А. И. Кретов —Даждь. — Москва : Советский писатель, 1974. — 302 с.

«Листки календаря» — первая прозаическая книга известного белорусского поэта Максима Танка. Это дневник, который охватывает 1935-1939 годы, период, когда Западная Белоруссия находилась под игом панской Польши. Писатель рассказывает о том, что ему самому довелось увидеть и пережить. Легальная работа журналиста и подполье, участие в революционно-освободительном движении, арест и пребывание в тюрьме, встречи со многими людьми — все это положено в основу книги.

Танк, М. Мой хлеб насущный: новые стихи: [авторизованный перевод с белорусского] / Максим Танк. — Минск : Беларусь, 1965. — 206, [1] с.

Вашему вниманию предлагается сборник стихов белорусского поэта Максима Танка, среди которых «Рассвет над Нарочью», «В день праздника песни», «Старый мост», «Печь», «Незабываемое» и др.

Танк, М. Нарочанские сосны: книга новых стихов / Максим Танк. — Минск : Мастацкая літаратура, 1977. — 238, [1] с., [1] л. портр.

Книга народного поэта Белоруссии Максима Танка «Нарочанские сосны» — итог работы последних лет. В ней осмыслены судьба Родины, наше время, духовный мир современника — борца за справедливую жизнь на земле.

Танк, М. Прочитай и передай другому: стихи и поэмы: перевод с белорусского / Максим Танк. — Москва : Воениздат, 1981. — 528 с., [1] л. портр.

В книгу известного белорусского поэта Героя Социалистического Труда, лауреата Ленинской и Государственной премий Максима Танка вошли произведения разных лет: ранняя лирика, военные стихи и большой цикл о современности.Основные темы в его творчестве — любовь и ненависть, человеческое счастье, верность и преданность коммунистическим идеалам.Через все произведения поэта красной нитью проходит беспредельная любовь к Родине, к матери, к родной белорусской земле.

Літаратурна-крытычныя і метадычныя матэрыялы

Максім Танк = Максим Танк / [автор текста Вячеслав Петрович Рагойша]. — Мінск : Беларусь, 1985. — 87 с. : іл.

Максім Танк — адзін з самых буйных і арыгінальных прадстаўнікоў беларускай паэзіі ХХ стагоддзя, які надзвычай шмат зрабіў для яе развіцця і ўзбагачэння, пошукаў новых шляхоў паэтычнай творчасці. На долю М. Танка выпала зайздросная місія заўсёды быць у цэнтры літаратурнага працэсу, пракладваць новыя шляхі ў мастацкім развіцці свайго народа. З яго імем звязан той выключна важны этап, калі маладая літаратура прыгнечанага народа заходняй часткі Беларусі гучна заявіла аб сваім існаванні. У кнізе змешчаны артыкул аб жыцці і дзейнасці Максіма Танка, фотаздымкі з афіцыйных мерапрыемстваў, з літаратурных сустрэч, сустрэч з сябрамі-майстрамі слова.

Арочка, М. М. Максім Танк : жыцце ў паэзіі / Мікалай Мікалаевіч Арочка ; Акадэмія навук Беларускай ССР, Ордэна Дружбы народаў Інстытут літаратуры імя Я. Купалы ; рэдактар П. К. Дзюбайла. — Мінск : Навука і тэхніка, 1984. — 272 с.

У кнізе даследуюцца жыццёвы і творчы шлях Максіма Танка, аднаго з буйнейшых талентаў у свеце сучаснай паэзіі, яго набыткі на ўсіх важнейшых этапах — рэвалюцыйнага падполля, вогненных гадоў вайны, актыўнага грамадзянскага служэння ў наш час. Аўтар спыняецца на эстэтычных каштоўнасцях, створаных на высокім узроўні сучаснай паэтычнай культуры, разглядае майстэрства, паэтыку, багацце жанрава-стылявых пошукаў паэта.

Бугаеў, Д. Паэзія Максіма Танка / Дзмітрый Бугаеў. — 2-е выд., выпраўленае і дапоўненае. — Мінск : Беларуская навука, 2003. — 311 с.

Кніга прысвечана творчасці Максіма Танка. Яго багатая і разнастайная паэзія — адметная з’ява ў нашай літаратуры. Разам з творамі П. Броўкі, А. Куляшова, П. Панчанкі і іншых майстроў паэтычнага слова яна вызначае магістральныя шляхі развіцця беларускай паэзіі.  У кнізе разглядаецца творчасць Максіма Танка як давераснёўскай пары, так і савецкага часу, акрэсліваецца індывідуальны мастацкі воблік паэта, прасочваецца эвалюцыя яго пісьменніцкага стылю.Выданне 1964 г. дапоўнена двума артыкуламі: «Выдатны паэт славянскага свету» (1982, 1983) і «Душэўнае высакародства» (1997), у якіх разглядаецца танкаўская творчасць больш позняга перыяду. Таму гэта кніга ахоплівае і глыбока аналізуе практычна ўсю літаратурную спадчыну паэта. Гаворыцца ў кнізе і пра чалавечую абаяльнасць Максіма Танка, згадваюцца асабістыя сустрэчы аўтара з ім.

Верабей А. Л. Максім Танк і польская літаратура / А. Л. Верабей ; рэдактар М. М. Арочка. — Мінск : Навука і тэхніка, 1984. — 120 с.

У манаграфіі вядзецца размова аб традыцыях польскага рамантызму XIX ст. у паэзіі Максіма Танка, аналізуюцца ўзаемаадносіны творчасці беларускага паэта з польскай літаратурай 20—30-х гадоў XX ст. і сучаснай, даследуюцца пераклады Максіма Танка з польскай паэзіі і пераклады яго твораў на польскую мову, даецца ацэнка працам польскіх крытыкаў і літаратуразнаўцаў, прысвечаным творчасці паэта. Разлічана на навуковых супрацоўнікаў, выкладчыкаў, аспірантаў і ўсіх тых, хто цікавіцца пытаннямі літаратурных сувязей і тэорыяй мастацкага перакладу.

Калеснік, У. Максім Танк : [нарыс жыцця і творчасці] / Уладзімір Андрэевіч Калеснік ; мастак М. Р. Казлоў. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1981. — 189 с. : 4 л. іл.

Асабістае знаёмства Уладзіміра Калесніка з Максімам Танкам дало магчымасць пазнаць паэта, як чалавека, паназіраць за ім у прыватным жыцці. У кнізе Уладзіміра Калесніка разглядаецца жыццёвы і творчы шлях народнага паэта Беларусі Максіма Танка (Яўгена Іванавіча Скурко), аналізуюцца многія вершы і паэмы, даследуецца паэтычнае майстэрства.  У публікацыі зроблены грунтоўны аналіз творчасці, аналізуюцца многія вершы і паэмы, даследуецца паэтычнае майстэрства. Не адарвана гэта даследаванне і ад гістарычных падзей, на фоне якіх праходзіла жыццё Максіма Танка, і якія ўплывалі на яго творчасць.

Калядка, С. У. Максім Танк: новыя факты, матэрыялы, інтэрпрэтацыі / С. У. Калядка; навук. рэд.: А. Л. Верабей, Л. Г. Кісялёва. – Мінск: Беларуская навука, 2014. – 485 с. : [12] с. іл.

У даследаванні падаецца гісторыя падрыхтоўкі Збору твораў Максіма Танка ў 13 тамах, даследуюцца невядомыя ці малавядомыя старонкі біяграфіі паэта, разглядаюцца архіўныя дакументы з фонду паэта ў кантэксце гістарычных падзей і літаратурных працэсаў ХХ ст. У адзінаццаці дадатках да манаграфіі змешчаны: 460 вершаў, чарнавых накідаў, варыянтаў і рэдакцый вершаў, якія ніколі не публікаваліся, часткі незавершаных паэм, рукапіс аўтабіяграфіі, пераклад оперы С. Манюшкі «Страшны двор», інтэрв’ю з паэтам на беларускай, рускай, польскай і славацкай мовах, рэцэнзіі, лісты, справаздача, рэкамендацыя, даведкі і некралогі, якія не ўвайшлі ў Збор твораў у 13 тамах.

Мікуліч, М. Максім Танк : На скразняках стагоддзя / Мікалай Уладзіміравіч Мікуліч ; рэдактар Г. С. Шупенька ; мастак Л. А. Стрыжак. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1999. — 254 с. : іл.

У кнізе робіцца спроба асэнсаваць феномен Максіма Танка — паэта і чалавека, асобы першай велічыні ў гісторыі беларускай літаратуры XX стагоддзя. Прыводзячы свае гутаркі з Максімам Танкам у апошнія гады яго жыцця, выкарыстоўваючы старонкі эпісталярнай спадчыны народнага паэта, шматлікія архіўныя матэрыялы і іншае, аўтар раскрывае філасофска-патрыятычныя асновы яго жыцця і творчасці, веру ў духоўна-маральныя каштоўнасці чалавека.

Мікуліч, М. У. Максім Танк і сучасная беларуская лірыка / Мікалай Уладзіміравіч Мікуліч ; навуковы рэдактар У. В. Гніламёдаў ; мастак В. А. Жахавец. — Мінск : Навука і тэхніка, 1994. — 191 с.

У кнізе асэнсоўваюцца працэс станаўлення творчай індывідуальнасці Максіма Танка, багацце сувязей паэта з фальклорнымі і літаратурнымі традыцыямі (Я. Купала, Я. Колас, М. Багдановіч, У. Маякоўскі і інш.), самабытнасць яго мастацка-філасофскага свету, вобразна-асацыятыўнага мыслення і г.д. Прасочваецца ўплыў творчасці Максіма Танка на развіццё сучаснай беларускай лірыкі, выяўляюцца рысы тыпалагічнай агульнасці мастака з іншымі нацыянальнымі паэтамі.

Мікуліч, М.У. Максім Танк. Талент, заручаны з небам [Текст] / Мікола Мікуліч. — Мінск : Літаратура і Мастацтва, 2012. — 332, [2] с, [24] л. іл.

Даследуецца жыццё і творчасць Максіма Танка як грамадска-культурнага феномена, аднаго з самых магутных і яркіх талентаў у гісторыі беларускай літаратуры. Выкарыстоўваючы шматлікія архіўныя і эпісталярныя першакрыніцы, прыводзячы свае гутаркі з народным паэтам Беларусі, аўтар раскрывае своеадметнасць філасофска-патрыятычнага зместу яго асобы, глыбіню і арыгінальнасць ідэйна-мастацкіх пошукаў, прасочвае спецыфіку творчага майстэрства, індывідуальнага стылю.

Мікуліч, М. Паэзія рэчаіснасці : [у свеце Максіма Танка] / Мікола Мікуліч ; рэдактар Г. С. Шупенька ; мастак С. Б.Самойлава. — Мінск : Мастацкая літаратура, 2001. — 126 с. : іл.

Кніга з’яўляецца працягам асэнсавання вядомым крытыкам і літаратуразнаўцам асаблівасцей жыцця і творчасці Максіма Танка, яго месца і значэння ў беларускай літаратуры. Шырока выкарыстоўваючы архіўныя, эпісталярныя матэрыялы, аўтар раскрывае вытокі і змест яркага духоўна-мастацкага дару народнага паэта, прачулае слова гаворыць пра яго радзіму — Нарачанскі край.

Міцкевіч, У. А. Максім Танк у школе : дапаможнік для настаўніка / У. А. Міцкевіч ; рэдактар Т. А. Комар. — Мінск : Народная света, 1976. — 160 с. : іл.

Хто не захапляецца творамі Максіма Танка! Яркая вобразнасць і непаўторнасць яго мовы хвалюе чытача, філасофскі змест танкаўскай паэзіі наводзіць на роздум, да глыбіні душы кранае інтымная і пейзажная лірыка…У гэтым дапаможніку аўтар робіць спробу ў форме навукова-папулярнага нарыса рассказаць пра жыццёвы і творчы шлях пісьменніка, пазнаёміць з яго лепшымі зборнікамі, якія з’явіліся важнай вехай у ідэйна-мастацкім развіцці паэта. На шырокім літаратурна-гістарычным фоне аналізуюцца творы, прадугледжаныя праграмай для вывучэння ў сярэдняй школе.

Рагойша, В. Паэтыка Максіма Танка / В. Рагойша ; рэдактар М. Няхай ; мастак Л. Дубавіцкая. — Мінск : Выдавецтва БДУ імя У.І. Леніна, 1968. — 227 с.

У кнізе даследуецца непаўторны свет вобразнасці і рытму паэзіі Максіма Танка. Акцэнтуючы ўвагу на творчасці паэта апошняга дзесяцігоддзя, аўтар імкнецца выявіць сутнасць і прычыны яе эвалюцыі, характар пошукаў аднаго з лепшых майстроў паэтычнага слова ў галіне вершаванай формы. Значнае месца адводзіцца высвятленню некаторых малавывучаных пытанняў тэорыі паэзіі (умоўна-асацыятыўная вобразнасць, верлібр і інш.).